Vakbladvoor sociale professionals
en het sociale domein

In voorbereiding

# 3 - 2022

Sozio
Sociale veerkracht'

In het meest recente nummer

# 2- 2022

Sozio
Te weinig van veel'

Bestel het fysieke nummer hier of download dit nummer los (digitaal) via deze pagina.
Meteen een abonnement afsluiten? Klik hier!

Artikelen Sozio Special

Het aantal mensen dat in armoede leeft neemt al jaren toe. 2,6 miljoen huishoudens komen moeilijk rond en 1,4 miljoen mensen hebben financiële problemen. Een op de dertien kinderen groeit in armoede op.
In 2020 telde Nederland 221.000 kinderen die opgroeiden in gezin- nen met een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Deze armoede is ongelijk verdeeld en Limburg telt als provincie meer dan gemiddeld ‘arme’ huishoudens: een op de acht kinderen in de provincie groeit op onder de armoedegrens.
De afgelopen jaren zijn zowel in het beleid om armoede tegen te gaan als in de maatschappelijke denkbeelden over armoede een aantal zaken ten goede veranderd. Dat betekent niet dat we nu op onze han­ den kunnen gaan zitten. Het aantal huishoudens dat met armoede en schulden kampt, stijgt immers nog steeds.
We kregen signalen dat vrouwen en kinderen in onze opvang- en be- W handelvoorzieningen ver onder het bestaansminimum leefden. Hoe kon dit? Niemand had er echt een goed beeld van. We gingen in gesprek met de cliëntenraad. De gesprekken waren indringend. Er kwam een alarmerend beeld op tafel.
Hoewel Nederland tot de rijkste landen van Europa behoort, is ook hier armoede. Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat eenouder­ gezinnen, mensen met een niet­ westerse achtergrond, bijstands­ ontvangers en alleenstaanden onder de 65 jaar een grote kans op ernstige armoede hebben.
‘Dit zijn gewoon staatsontvoeringen’, slingert opgewonden standje Peter Pannekoek mijn woonkamer in. Ik lig onder­ uitgezakt op mijn bank naar wat welverdiende verstrooiing te kijken. Het is het programma ‘Dit was het nieuws’. Humor om te lachen.
Aan het eind van de jaren vijftig van de vorige eeuw introduceerde de Amerikaanse antropoloog Oscar Lewis (1914-1970) het begrip culture of poverty of, in het Nederlands, armoedecultuur.
Corona gaat niet meer weg. In dat besef heeft het kabinet een lange­ termijnstrategie geformuleerd. Het openhouden van de samenleving en de zorg heeft de prioriteit. Een effectieve aanpak van schulden­ problematiek en zeker het voorkomen dat het aantal huishoudens met financiële problemen in de komende tijd toeneemt, zijn in dat kader een van de vele bouwstenen.
Wereldwijd, in landen arm èn rijk, is op elke drie kinderen één kind onveilig gehecht aan zijn of haar vader, moeder of an­ dere opvoeder. Eén op de drie onveilig gehechte kin­ deren is dat weer in ernstige mate. Dat zijn de liefde­ loos of ‘opvoedloos’ grootgebrachte kinderen. De kinderen die zijn mishandeld, verwaarloosd en/of misbruikt.
Op de lijst met rijkste landen van de wereld staat Nederland op de vierde plek (Gobal Wealth Report, 2020). Desondanks staat de bestaanszekerheid van steeds meer landgenoten onder druk. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP, 2020) meldt dat een half miljoen Nederlanders langdurig armoede ervaren en het Nibud (2019) heeft berekend dat een op de vijf volwassenen betalingsproblemen heeft.
In één divisie is Rotterdam al jaren onbetwist koploper. Nee, het gaat nu niet over voetbal. Mochten ze willen. In Nederland is Rotterdam de stad met de meeste inwoners die in armoede leven. Een op de zes kinderen in Rotterdam leeft onder de armoedegrens.
In het rijke Nederland groeien nog steeds kinderen op in armoede, met alle gevolgen van dien. In Rotterdam bieden informele organisaties integrale ondersteuning aan gezinnen in armoede. Om deze werkwijze methodisch te onderbouwen, is de aanpak enige tijd gevolgd. De werkzame elementen van deze aanpak zijn samengevat in acht succesfactoren.
Ervaringsdeskundigen in armoede zijn mensen die lange tijd in armoede geleefd hebben en die na opleiding ingezet worden als professionals om de kloof tussen de wereld van mensen in armoede en de wereld van organisaties te overbruggen (Casman, 2010) en de leefwereld van de cliënt te vertalen naar de professional en andersom (Kenniscentrum Sociale Innovatie,2018).
In de Academische Werkplaats Jeugd in Twente (AWJT) is OVER DE AUTEURS Anneke Hoitinga is als ervaringswerker betrokken bij verschillende projecten, die vaak te maken hebben met armoede. Hiernaast is ze vrijwillig een aantal dagde- len per week werkzaam als onderwijsassistent op verschillende basisscholen. Margriet Braun werkt als associate lector Jeugd bij het lectoraat Social Work van Saxion.
Problematische schulden zijn een individueel én een maatschap­ pelijk probleem: een probleem dat met de huidige stijging van de prijzen voor energie en levensmiddelen snel groter dreigt te worden. Voor het voorkómen van risicovolle en problematische schulden is snel nieuw beleid nodig dat de bestaanszekerheid van mensen centraal stelt.
In het welvarende Nederland groeit een op de dertien kinderen en jongeren op in armoede. Armoede heeft nadelige gevolgen voor de ontwikkeling en kansen van kinderen. Professionals in het sociaal domein kunnen veel voor deze kinderen, jongeren en hun ouders betekenen. De SOS aanpak bij kinderarmoede maakt concreet hoe professionals deze rol kunnen vormgeven.
De schuldenproblematiek in Nederland is groot. Veel mensen met schulden zijn echter nog niet in beeld bij schuldhulpverlening. Gemeenten en maatschappelijke organisaties willen dit veranderen. Zij ontwikkelen hiertoe lokale interventies met als doel mensen met schulden te vinden, te motiveren en toe te leiden naar de gemeentelijke schuldhulpverlening. Vaak worden vrijwilligers ingezet bij deze interventies.
Eind mei 2021. Het land gaat langzaam weer open na de tweede lockdown. Ieder- een kijkt uit naar de vakantie. Er hangt hoop in de lucht. Op dat moment krijg ik een mailtje van een praktijkondersteuner (poh’er) uit een van de lokale huisartsenpraktijken.
In het Participatiehuis in ’s-Hertogenbosch zijn klanten deelnemers. Zo ontwerpen en onderhouden zij zelf de tuin, maar kunnen zij ook met een virtual reality (VR)-bril verschillende beroepen van binnenuit bekijken. Wat het Participatiehuis vooral bijzonder maakt is dat deelnemers die voor de gemeente vaak jarenlang niet meer scherp in beeld waren, hier meedoen en meetellen. Niet in de eerste plaats om wat ze wel of niet kunnen, maar omdat ze er zíjn.

Koop dit nummer los (digitaal) via deze pagina of sluit hier een abonnement af.

Nieuws

Jeugdcriminaliteit daalt maar probleem neemt niet afEr zijn duidelijke aanwijzingen dat de jeugdcriminaliteit over de hele linie scherp is gedaald. Maar aan de andere kant bestaan er ook ernstige zorgen over jongeren die bij herhaling in aanraking komen met de politie en lijkt er soms zelfs sprake van een nauwelijks meer te beheersen probleem. Wat is hier aan de hand?
Kansen bieden, kansen pakken. De aanpak van jonge veelplegersSommige jonge veelplegers vinden dat ze lekker bezig zijn. Ze kunnen aardig leven van hun criminele inkomsten en criminaliteit wordt in hun omgeving gewoon gevonden. Maar onder jongeren die een criminele routine hebben ontwikkeld is ook een flink deel dat twijfelt en erkent dat ze hier niet eindeloos mee door willen gaan. En er is een groep die al (met vallen en opstaan) probeert een andere weg in te slaan.
‘Slachtoffers van seksueel geweld zwijgen uit schaamte, zelfverwijt en angst’Gevoelens van schaamte, zelfverwijt, angst en de verwachting geen steun te ontvangen en de schuld te krijgen verklaren grotendeels dat slachtoffers van (online) seksueel geweld niet of nauwelijks praten over wat ze hebben meegemaakt. Dit blijkt uit het vandaag gepubliceerde onderzoeksrapport ‘Drempels voor disclosure van seksueel geweld in anonieme online hulpverlening’.
Minder nieuwe pleegouders in 2021In 2021 zijn 2.297 nieuwe pleegouders ingeschreven. Dat is 13% minder in vergelijking met 2020. Daardoor is het tekort aan pleegouders groter geworden. Deze cijfers komen uit de Factsheet Pleegzorg 2021 van Pleegzorg Nederland, onderdeel van de brancheorganisatie Jeugdzorg Nederland. Door een tekort aan pleegouders duurt het langer voordat er een passende plek gevonden is. Het risico bestaat dan dat kinderen vaker doorgeplaatst worden.
Jeugdbescherming en jeugdreclassering: wat maakt het verschil?Op dinsdag 6 september staan wij samen met iedereen in de jeugdbeschermingsketen stil om te luisteren naar de stem van onze cliënt. Wat vertelt deze over de manier waarop wij ons werk doen? Wat werkt écht? Luister jij mee?
Ontvang €1.000,- cadeau voor een opleiding!Wil jij je duurzame inzetbaarheid op de arbeidsmarkt vergroten en een opleiding volgen om je verder te ontwikkelen? Iedereen kan jaarlijks een STAP-budget aanvragen van maximaal € 1.000 euro voor scholing en ontwikkeling. Wat ga jij doen?
Vacature Beleidsadviseur Jeugd (32 uur, Harderwijk)Loop jij warm voor het verbeteren van de situatie van kwetsbare jongeren? Toon jij initiatief en pak jij nieuwe zaken vol enthousiasme op? Werk je graag in wisselende groepen en kan jij hierbij de leiding te nemen? Dan zijn wij op zoek naar jou!
NIEUW | Onze kinderen zijn anders. Liefde en chaos in een bijzonder gezinWat als het noodlot toeslaat? Christel, een optimistische stralende vrouw met een enorme levenskracht, vertelt in dit aangrijpende en ontroerende boek over haar uitzonderlijke gezin. De jongste drie van haar vier kinderen zijn verstandelijk beperkt en autistisch. Hierdoor ontstaat een chaotische en onzekere situatie. Uiteindelijk blijken zij het zeldzame syndroom van Cohen te hebben.
Vacature Adviseur Maatschappelijke Ontwikkeling (met het accent op Onderwijs en Sport)Je bent intensief betrokken bij het (door)ontwikkelen, beschrijven en praktisch uitvoeren van diverse beleidsaspecten binnen het sociaal domein, met de nadruk op onderwijs en sport. Jouw visie die je samen met partners uit veld ontwikkeld vormt de basis van beleidsvoorstellen. Deze worden in nauwe samenwerking met het team en de lokale partners gerealiseerd!
Vacature Consulent Onderwijs (32-36 uur)Ben jij als consulent onderwijs de spil tussen de scholen, jeugdhulp en de gemeente Altena? Zo ja, dan zijn wij op zoek naar jou!
Nieuwe artikelen op Sociaal Digitaal!Met een abonnement op Sociaal Digitaal kun je alle artikelen van de Sozio lezen, rapporten, beleidsdocumenten én abonnees krijgen 60% boekenkorting! Deze week is de kennisbank weer aangevuld met een aantal interessante rapporten.
Basisboek Mediation: Ook in te zetten in het sociaal domeinMediation is een methode om conflict op te lossen. De betrokken partijen doen dit zelf en zijn daarmee zelf verantwoordelijk voor de uitkomst. Tijdens dit proces worden ze begeleid door een mediator. In veel verschillende situaties is mediation een handig middel.
Kijktip: Jojanneke en de jeugdzorgtapes'Jojanneke en de jeugdzorgtapes' toont de verhalen achter de jaarlijks 19.000 uithuisplaatsingen in Nederland. Dit getal had met de nieuwe jeugdwet uit 2015 drastisch verlaagd moeten worden, maar dat is niet gelukt. De jongeren in deze zesdelige serie laten zien wat een uithuisplaatsing met je leven doet en hopen met hun verhaal af te dwingen dat het jeugdzorgsysteem blijvend verandert.
De rol van sociaal werkers bij verlies en rouwIn Vakblad Sociaal Werk #2 2022 staat een interview met Luuc Smit, auteur van het boek Trauma en veerkracht (uitgegeven door Uitgeverij SWP). In het interview betoogt hij dat sociaal werkers personen die in de rouw zijn goed kunnen bijstaan.
Aantal jongeren in gesloten jeugdzorg neemt verder afHet aantal jongeren dat in 2021 in instellingen voor JeugdzorgPlus (gesloten jeugdzorg) is geplaatst, is met 14% gedaald ten opzichte 2020. Dat blijkt uit de jaarlijkse plaatsingsgegevens van JeugdzorgPlus.
Nu op Sociaal DigitaalSociaal Digitaal is hét digitale naslagwerk voor het sociaal domein. Hier kun je terecht voor rapporten, artikelen uit vakbladen, beleidsdocumenten en boeken. De kennisbank staat nooit stil en deze week kun je er weer allerlei interessante boeken lezen.
Kijktip: Wij praten niet (2Doc)Bij seksueel geweld en uitbuiting wordt vaak gedacht aan loverboys, mensenhandelaren die jongeren voor hun eigen gewin uitbuiten in onder andere de seksindustrie. Maar die term alleen dekt de lading niet, want er zijn in ons land hele netwerken van seksueel misbruik en mensenhandel actief.
Hier en nu | deel 3. Senryu's in overlevingstijdIn de tweede helft van zijn leven schreef Jan CM Willems (Nijmegen, 1952) vele duizenden senryu’s. In dit derde deel van de Hier en nu-trilogie, Hier en nu – deel 3, Senryu’s in overlevingstijd, staan de senryu’s die hij schreef van begin december 2021 tot eind februari 2022. Deze senryu's gaan over de ‘overlevingstijd’ tussen zijn door oncologen gestarte tweede palliatieve behandeling en de mededeling van het toch niet meer mogelijk zijn van een operatie.
Uithuisgeplaatste jeugdigen in Nederland: Definitie & cijfersSinds een aantal jaren staat de hulp aan jeugdigen na een uithuisplaatsing sterk in de belangstelling. Zo is er in verschillende media en in onderzoek aandacht voor de hulp aan jeugdigen die te maken krijgen met een uithuisplaatsing. In deze notitie wordt beschreven wat jeugdhulp na een uithuisplaatsing inhoudt en hoe vaak deze interventie ingezet wordt in Nederland.
Kwetsbaar & afhankelijkOuders, begeleiders of leerkrachten van mensen met een verstandelijke beperking worden regelmatig geconfronteerd met moeilijk hanteerbaar gedrag. Ze voelen zich machteloos. Ze willen weten wat er aan de hand is, of er iets aan te doen is en hoe het aangepakt kan worden.
Inleiding in de jeugdcriminologie | Hoe meet je jeugdcriminaliteit?Prof.dr. Ido Weijers deed jarenlang onderzoek naar een grote groep jonge #veelplegers (Veelplegers aanpakken, SWP 2019) en is momenteel als onderzoeker en adviseur betrokken bij de 075-Aanpak van de gemeente Zaanstad. We hebben een cursus ontwikkeld met acht modules met Ido Weijers: Inleiding in de jeugdcriminologie! Deze cursus kent meerdere leerdoelen en kan je gemakkelijk online volgen in je eigen tijd! Meer weten over de cursus? Lees verder!
Psychosociale hulpverleningDe mogelijkheden van psychosociale hulpverlening zijn, ondanks vaak lange wachtlijsten voor de cliënt(e), volop aanwezig en zeer divers. Er zijn vele instanties, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen en verpleegkundigen in de wijk, ziekenhuis of thuiszorg, die zich op verschillende terreinen hebben gespecialiseerd. Mijn ervaringen als professional zijn die vanuit een huisartsenpraktijk waar ik als Praktijk Ondersteuner Huisartsen GGZ (POH GGZ) werkte.
Stop femicide! Teken de petitieIn Nederland wordt er gemiddeld iedere 8 dagen een vrouw vermoord om haar ‘vrouw-zijn’. Jaarlijks komen er in Nederland gemiddeld 44 vrouwen om het leven door femicide. In ruim driekwart van de gevallen is de dader de partner of ex-partner van de omgekomen vrouw.
Eerste Kamer is tegen extra bezuiniging jeugdzorgDe oppositie in de Eerste Kamer wil niet dat het kabinet vanaf 2025 extra gaat bezuinigen op de jeugdzorg. Een motie van GroenLinks-fractievoorzitter Paul Rosenmöller om de bezuiniging van tafel te halen, wordt door een meerderheid gesteund. Premier Mark Rutte maakte tijdens het debat in de Eerste Kamer over de regeringsverklaring echter duidelijk dat hij niet wil afzien van de bezuinigingsplannen.
Vertraging bij aanvragen STAP-scholingsbudgettenWil je dit jaar branche-erkende scholing volgen? Voor je beroepsontwikkeling of omdat je een certificaat of erkenning van jouw competenties wilt krijgen? Vanaf 1 mei zijn deze opleidingen beschikbaar via het STAP-portaal van het UWV en kun je er STAP-budget voor aanvragen.
Filmtip: LA MIF van regisseur Fred BaillifLa Mif vertelt het verhaal van zeven jonge vrouwen die samenwonen onder hetzelfde dak, als een familie, zonder dat ze daar zelf voor kozen. Met ieder hun eigen achtergrond en levensverhaal vinden ze in deze opvang iets wat lijkt op een thuis. Ze delen vreugde en verdriet en rebelleren hartstochtelijk tegen de tekortkomingen in hun leven.
Onderzoek Sociaal Aanraken op Afstand: 'Uitgangspunt is een gevoel van veiligheid en verbondenheid'Sinds corona is de manier waarop we elkaar sociaal kunnen aanraken in zorgsituaties veranderd: voor cliënten, hun dierbaren, maar ook voor zorgmedewerkers. Saxion deed het afgelopen jaar met partners onderzoek of en hoe je sociaal aanraken kunt vervangen, simuleren of ondersteunen. Projectleider Marijke Grönloh-Noome vertelt over de ontwikkelde prototypes, waaronder een nekkraag waarmee je op afstand een hand op iemands schouder legt.
Kijktip: Eindeloos gepestOp dinsdag 8 februari werd de documentaire Eindeloos gepest uitgezonden. De documentaire vertelt het verhaal van de 14-jarige Maryana; een meisje dat anders is dan de andere kinderen uit het dorp en daarom gepest wordt.
Twee op de drie vrouwen lastiggevallen op straatTwee op de drie vrouwen in de leeftijd van 12 tot 25 jaar zeggen in 2020/’21 weleens te zijn lastiggevallen op straat. Ze zijn nagefloten of nageroepen, en soms ook achternagelopen. Een derde van de jonge vrouwen voelde zich onveilig of bang door deze straatintimidatie.
'Houd 11-jarigen met mentale problemen goed in de gaten'Kinderen met mentale problemen die op het punt staan naar de middelbare school te gaan, moeten we extra goed in de gaten houden, zo blijkt uit recent onderzoek van TNO in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen. Deze kinderen lijken relatief kwetsbaar voor mentale gezondheidsproblemen op latere leeftijd,’ vertelt Symone Detmar van TNO, een van de projectleiders van het onderzoek. De onderzoekers gingen ook op zoek naar manieren om deze jongeren te bereiken.
Een strategie voor een digitale transformatieDe momenteel gaande digitale transformatie leidt tot verschillende uitdagingen: voortdurende mogelijkheid van disruptie; onzekerheid over technologische toepassingsmogelijkheden; complexe handelingsdruk (veelheid aan technologieën; consequenties intern; consequenties extern etc.); voortdurende druk op het eigen functioneren.
De Gelijke Kansen Alliantie heeft ‘De 151 van de GKA’ gepubliceerd: een index van 151 interventies voor gelijke kansen. Het digitale boekwerk is bedoeld ter inspiratie en herkenning voor iedereen die zich inzet voor gelijke kansen in zijn of haar eigen regio.
Falen van het systeem of de professional: de dood van FamkeIdo Weijers schreef een analyse over een bizar verloop in de hulpverlening en rechtspraak bij de dood van Famke die eind 2020 door haar vader om het leven werd gebracht.
‘Duizenden medewerkers vertrokken bij jeugdbescherming’Bij jeugdbeschermingsorganisaties zijn de afgelopen jaren duizenden mensen vertrokken, mede vanwege de hoge werkdruk. Onderzoeksjournalisten van Pointer en Follow The Money hebben uitgezocht dat de uitstroom tussen 2015 en 2019 minstens 5000 voltijdsbanen was.
Gezins- en oplossingsgericht werken als een kind gevaar looptArjen Bolt van het beroemde boek Het gezin centraal, start in november met een cursus in zes dagdelen over situaties waarbij je als professional te maken krijgt met mishandeling, misbruik en/of andere vormen van onveiligheid van een kind.
Zelfdoding in Nederland: een overzicht vanaf 1950Sinds 2018 besloten jaarlijks tussen de 1800 en 1900 mensen een einde te maken aan hun leven. Dat komt neer op ongeveer 5 zelfdodingen per dag. De maatschappelijke betekenis van zelfdoding is enorm. Het betreft immers sterfgevallen die (mogelijk) vermijdbaar zijn en die soms al op jonge leeftijd plaatsvinden.
Pioniers in de jeugdzorgJan van der Ploeg behandelt in zijn nieuwe boek PIONIERS IN DE JEUGDZORG dertig denkers die elk op een eigen wijze hebben bijgedragen in de ontwikkeling van de jeugdzorg. Wie zijn zij?
College Jeugdbeschermingsrecht ONLINEWerk je in Jeugdzorg en/of Jeugdbescherming? Dan is dit college onder leiding van Prof.dr Ido Weijers een aanrader. Op 15 juni is het college Jeugdbeschermingsrecht (los college, maar ook onderdeel van een bredere reeks)

Van onze partners

Viezigheid bij klanten : probleem van de klant of van jou?Een issue die vrijwel altijd opduikt in de professionele relatie is, in hoeverre je eigen beelden en vooroordelen de begeleiding of hulpverlening eerder bemoeilijkt dan vooruit helpt. Ido Weijers laat in een nieuwe serie artikelen op blog.pedagogiek.nu aan de hand van gevallen zien, hoe het gevaar van vooringenomenheid kan opspelen.
Op pad met de jeugdbeschermerIdo Weijers beschrijft een casus uit het professionele leven van een jeugdbeschermer - mooi om te lezen hoe vooroordelen en normatief professioneel handelen een normaal onderdeel is van het dagelijks werk.
Poll:
De transitie is uitgedraaid op een mislukking