De negatieve aspecten van (zwaar) alcoholgebruik op jonge leeftijd, treden bij gelijk alcoholgebruik mogelijk eerder op bij meisjes. Bovendien maakt alcoholgebruik op jonge leeftijd waarschijnlijk bevattelijker voor afhankelijkheid op latere leeftijd. Tot de korte termijn effecten van alcoholgebruik behoren een verhoogde kans op agressief gedrag, mogelijk minder veilige seks en ongelukken. Overigens kan nog geen enkele studie precies aangeven bij welke hoeveelheid alcohol op welke leeftijd fysieke schade of andere negatieve effecten optreden.

Aanwijzingen
De onderzoekers stellen dat zolang hersenen zich ontwikkelen, jonge mensen niet of zo weinig mogelijk alcohol moeten drinken. Er zijn aanwijzingen dat alcoholgebruik tijdens de vroege en middenadolescentie schadelijker is dan tijdens de late adolescentie. Toch geldt de waarschuwing niet alleen voor jongeren onder de zestien jaar, maar ook voor de leeftijdscategorie van zestien tot achttien jaar. In deze leeftijd zijn de hersenen, de cognitieve vaardigheden en het gedragsrepertoire nog volop in ontwikkeling. Jongeren die op deze leeftijd niet drinken, ontwikkelen zich beter dan hun drinkende leeftijdsgenoten. De drinkende jongeren scoren slechter op taalontwikkeling, aandacht, leren, geheugen en ruimtelijk inzicht.

Beknopt overzicht
Het rapport 'Fysieke, functionele en gedragsmatige effecten van alcoholgebruik op de ontwikkeling van 16-18 jarigen' geeft een beknopt overzicht van recent wetenschappelijk onderzoek naar de fysieke, cognitieve en gedragsmatige ontwikkelingseffecten van het gebruik van alcohol onder adolescenten. In de literatuurstudie naar de schadelijke effecten van alcohol op jongeren is speciale aandacht voor effectstudies over de leeftijdsperiode van zestien tot achttien jaar.

Schade aan het zich ontwikkelende brein
Er bestaan duidelijke aanwijzingen voor het feit dat alcohol schade kan berokkenen aan het zich ontwikkelende brein, ook in de leeftijdsperiode van zestien tot achttien jaar. Zowel bij dieren als bij mensen, en in zowel structureel als functioneel opzicht, worden er beschadigingen of achterstanden gevonden in de hersenen of het cognitief functioneren van individuen die fors alcohol consumeren of binge drinken.

De voornaamste bevindingen zijn:

• In dierexperimenteel onderzoek met adolescente ratten wordt gevonden dat zwaar alcoholgebruik kan leiden tot hersenbeschadigingen, met name in de prefrontale cortex. In dierexperimenteel onderzoek wordt eveneens gevonden dat zwaar alcoholgebruik een negatieve invloed heeft op leren en herinneren. (NB: dierstudies kunnen niet precies uitwijzen welke dosis alcohol op welke leeftijd schadelijk is voor mensen).
• De hippocampi van jongeren die veel alcohol gebruiken zijn kleiner dan die van hun niet-drinkende leeftijdgenoten, en asymmetrischer. Het is mogelijk dat door deze fysieke afwijkingen het vermogen tot leren en herinneren minder ontwikkeld wordt. De frontaalkwab en de kleine hersenen zijn bij deze jongeren ook minder actief bij het oplossen van een geheugentaak.
• Jongeren met alcoholafhankelijkheid scoren in vergelijking tot niet-drinkende jongeren slechter op een aantal cognitieve taken. Talig vermogen, aandacht, leren, geheugen en ruimtelijk inzicht blijven achter. Zwaar drinken kan dan ook negatieve effecten hebben voor het functioneren op school.
• Alcoholgebruik op jonge leeftijd lijkt deel te zijn van een complex van factoren dat bij kan dragen aan de ontwikkeling van alcoholproblematiek op latere leeftijd. Er zijn aanwijzingen dat dit risico wat afneemt naarmate jongeren later beginnen met drinken en dan met name na het achttiende levensjaar.

Bron: Trimbos-instituut
(Juni 2009)