‘Vaak zie je dat bijvoorbeeld jongerenwerkers op eigen houtje opereren. Dat is niet verstandig. Een systematische aanpak is belangrijk.’

 

Dat zegt Arjan de Wolf. Hij is trainer en adviseur op het terrein van terrorismebestrijding. Samen met Bertjan Doosje schreef hij het boek Aanpak van radicalisme dat onlangs is verschenen. In het boek staat de aanpak van radicalisering bij islamitisch terrorisme centraal omdat dit volgens de auteurs de meest bedreigende vorm van radicalisering is voor de westerse samenleving.

 

Wat was de belangrijkste aanleiding voor jullie boek?

De Wolf: ‘Ik kwam in mijn werk professionals als hulpverleners, docenten en politieagenten tegen met verkeerde denkbeelden over terrorisme.’ Mensen denken dan dat terroristen een stoornis hebben. Dat het mensen zijn die gek zijn. Dat is niet zo. Bertjan Doosje (co-auteur) heeft eerder al een boekje geschreven dat heet “In iedereen schuilt een terrorist”. Radicalisering is een proces. Wij willen met dit boek duidelijk maken hoe dat proces verloopt en hoe professionals op de juiste manier en het juiste moment interventies kunnen plegen om die radicalisering aan te pakken.’

 

Jullie onderscheiden in het boek verschillende fasen waarin de juiste interventies nodig zijn. Kunt u daarvan een voorbeeld geven?

‘Het komt voor dat moskeebesturen radicale jongeren uit hun moskee weren omdat ze te extreme denkbeelden krijgen. Die besturen zouden juist het gesprek met die jongeren moeten aangaan. Zij zijn de meest geschikte actor om dat te doen, omdat ze deel uitmaken van de moslimgemeenschap. Zij zijn bij uitstek geschikt om die jongeren weer op het spoor te krijgen van minder radicale denkbeelden. Terwijl het wegsturen van die jongeren betekent dat ze uit het zicht verdwijnen.

Ook jongerenwerkers kunnen een belangrijke rol spelen. Zij hebben vaak een goed contact met radicaliserende jongeren. Zij kunnen verbindingen leggen.’  

Het is wel belangrijk dat hulpverleners in het juiste stadium een interventie plegen, zegt De Wolf. Het heeft weinig zin om radicaliserende jongeren op andere gedachten proberen te brengen als zij hun radicale denkbeelden al geïnternaliseerd hebben. ‘Jongerenwerkers bijvoorbeeld, moeten ervoor zorgen dat ze goed in verbinding blijven met deze jongeren. Jongerenwerkers moeten voorkomen dat de jongere zich isoleert. Door isolatie versnelt het radicaliseringsproces enorm. En hulpverleners die in aanraking komen met radicaliserende jongeren moeten vooral samenwerken met andere instanties en professionals. ‘Vaak zie je dat bijvoorbeeld jongerenwerkers op eigen houtje opereren. Dat is niet verstandig. Een systematische aanpak is belangrijk.’

 

Zou je jullie verklaringsmodel ook kunnen gebruiken voor andere vormen van radicalisme? Extreem rechts, dierenactivisme?

‘De aanleiding om te radicaliseren verschilt, maar de radicaliseringsprocessen zijn identiek.’

 

Het is belangrijk om gevoelens van achterstelling onder moslims te reduceren, schrijven jullie in je boek. En daarmee de kans op radicalisering verkleinend. Hoe zien jullie het voorgenomen beleid en vooral de toonzetting ervan dat in het nieuwe regeerakkoord en gedoogakkoord is gepresenteerd in dat licht? Leidt dat niet in grotere mate tot gevoelens van achterstelling bij moslims? Met een mogelijk groter risico op radicalisering onder deze groepen.

Er staan in het akkoord voorgenomen maatregelen als hoofddoekjesverbod bij de rechterlijke macht en bij de politie. Ik werk veel met de politie samen en ik heb daar nog nooit iemand met een hoofddoekje gezien. Een aantal maatregelen draagt uit: “wij moeten jullie hier niet”. Dat kan inderdaad polariserend werken en radicalisering in de hand werken. Ik vind dat een zorgelijke ontwikkeling.’

 

 

Aanpak van radicalisme; een psychologische analyse, Arjan de De Wolf en Bertjan Doosje

Amsterdam; Uitgeverij SWP