Zita V.

05 februari 2011 - 23:23

Ik denk dat het geen kwestie is van goed en fout. Laat ervaringsdeskundigen en hulpverleners gebruik van elkaar maken. Bundel de krachten en werk toe naar een constructieve samenwerking. Wees akkert op (tegen)overdracht en bewaak een goede afstand en nabijheid. Groet,Zita

Toon Walravens

28 februari 2010 - 22:09

Ik kan mij nog goed herinneren dat ik zelf nog zorg kreeg bij GGZ en nu ben ik een werknemer bij dezelfde instelling en volg zelfs de zoveelste opleiding. Soms moet ik mezelf in mijn arm knijpen of ik niet droom. Om te beginnen ben ik erg blij dat ik in de gelegenheid ben gesteld door het Cliëntenbelangenbureau en dat ik deze kans gegrepen heb. Ik wil even terugkijken in mijn verleden, waar ik vandaan kom.

Door omstandigheden werd ik vroeg uit huis geplaatst door de kinderbescherming en kwam terecht op internaten en andere jeugdinstellingen. Ik heb geen scholing gehad en ben daar pas op latere leeftijd aan begonnen, met enige trots.

Twintig jaar ben ik in verschillende instellingen verbleven voordat ik hersteld was. Van PPC Zorg naar verslavingskliniek, GGZ instelling, psychiatrische ziekenhuizen, beschermde woonvorm en ambulante zorg.
Er zijn tijden geweest dat ik met behulp van medicijnen contact met mijn omgeving heb kunnen behouden en mijn behandeling heb kunnen voltooien.Diep van binnen ben ik in mijn leven tientallen keren gevallen en weer opgekrabbeld, om te komen waar ik nu sta. Wat een veerkracht heeft een mens!! HIER ZIT MIJN ERVARINGSDESKUNDIGHEID!!! Een leerzame tijd die mij rijkelijk heeft beloond met allerlei competenties en vaardigheden en een tijd die door geen enkele opleiding ooit op de achtergrond zal raken.

Als ik zie waar ik nu sta en wat voor groei ik heb doorgemaakt de afgelopen jaren.
Cursussen – trainingen – en opleidingen met betrekking tot ervaringsdeskundigheid hebben geleid tot mijn huidige baan!! Zorgconsulent GGZ: “wat een mooi beroep”. Mensen, die in een soortgelijke situatie verkeren als ik ooit in gezeten heb, mogen ondersteunen en helpen bij hun herstel. Als mens weet ik hoe het is en voelt om veel rollen die je als persoon hebt door je beperkingen kwijt te raken, “maar zeker niet onbelangrijk te benoemen” weet ik ook hoe het is als ervaringsdeskundige, om een nieuw leven op te bouwen. Er is ook een verschil tussen taal van binnenuit, en taal van de hulpverlening. Cliënten hebben soms nog geen woorden, of hele andere woorden. Als ervaringsdeskundige ken en begrijp ik de woorden die er nog niet zijn, en spreek ook “de hele andere woorden”. Woorden die cliënten nog niet hebben, of de andere woorden “voor hun momenten”, zijn in mijn boeken op school niet terug te vinden. Die staan nergens beschreven, sommige situaties of momenten heb je geen woorden nodig om elkaar te begrijpen. Daar zijn geen opleidingen voor.

Ik volg op dit moment de opleiding SPW 4 Ervaringsdeskundig begeleider.Ik werk als Zorgconsulent GGZ bij het Cliëntenbelangenbureau van GGzE.De opleiding leert mij onder andere: Methodisch en systematisch te werken en mijn theoretische kennis te vergroten. Meer gestructureerd en planmatig werken, het kiezen van de juiste interventies bij problemen, observaties op waarde weten te schatten, gegevens objectief weergeven, reflecteren op eigen handelen, theoretische kennis over ziektebeelden, sociale voorzieningen en regel en wetgeving, zorgkantoren etc. Maar zegt niets over mijn ervaringsdeskundigheid.
Het versterkt mijn zelfvertrouwen en het vertrouwen in eigen kunnen en zorgt voor een betere samenwerking met collega,s en externe instanties omdat ik zie hoe zij werken. Het zijn zaken die ik nodig heb om in teamverband te kunnen werken als dit nodig blijkt. En door het geleerde lukt het om financiën binnen te slepen om onze eigen cliëntgestuurde projecten op te kunnen zetten. Ik heb ook al meedere opleidingen gevolgd overigens.

MAAR.
Ervaringsdeskundigheid zit niet in techniekjes of dikke studieboeken of modules, maar in geloven, vertrouwen en willen openstaan voor elkaar. Als dat er niet is, kun je nog zo veel leren en weten, maar help je iemand erg weinig. Naar mijn idee ga je zelfs door soms aan methoden, theorie en systemen vast te houden meer uit contact. En daar komt mijn ervaringsdeskundigheid weer in mij naar boven, afdalen naar de mens en elkaar ontmoeten en aftasten wat ik voor die ander mag doen. Daarna maak ik weer gebruik van wat ik allemaal op school geleerd heb en hopelijk nog mag leren, constructief doorpakken. Door de samensmelting van mijn ervaringen, die van andere en het geleerde op school, ben ik een nog completer Zorgconsulent en ervaringsdeskundige aan het worden. Completer omdat ik me staande leer te houden in GGZ en externe instanties. Naar mijn idee past het ook helemaal in de herstel-visie, om mensen 'totaal-zorg' aan te kunnen bieden. Ik heb de balans tussen ervaringsdeskundigheid en het geleerde in mijn opleiding gevonden, het kan fantastisch samengaan. Door mij in het professionele werkveld te begeven kan ik invloed uitoefenen op de denkprocessen en een verandering op gang brengen, daar waar nodig. Dienstbaar aan de cliënten, dienstbaar aan de mens.

Graag wil ik bij u onder de aandacht brengen dat ik hier zonder de professionele hulpverlening niet had gestaan. Dat ik veel goede eigenschappen en kwaliteiten tegenkom, en ben tegengekomen bij tal van hulpverleners. Die eigenschappen en kwaliteiten heb ik opgeslagen in mijn hoofd. In gedachten noem ik ze mijn juweeltjes, deze juweeltjes maken van mij deels de Ervaringsdeskundige, De Zorgconsulent en mens die ik nu ben. Dit wil ik ook graag met u delen.

Met vriendelijke groet
Toon Walravens

annelies

28 februari 2010 - 09:45

Een reactie op het verhaal van Henny. Herstel is een manier van denken die meer de nadruk legt op het positieve in een cliënt. Daarbij stellen niet alle ervaringsdeskundigen zich zo op, dat het elkaar zou moeten uitsluiten of dat het alleen een 'wij weten het beter' is. Ervaringsdeskundigheid is een heel nieuw vak, en is dus ook nog in ontwikkeling. Ervaringsdeskundigen zeggen niet de oplossing te hebben, maar hebben een nieuwe manier van werken, een andere. Omdat ervaringsdeskundigheid deels ook voortkomt uit de cliëntenbeweging zit daar een hele historie aan vast van mensen die binnen de psychiatrie een heleboel hebben meegemaakt. (en dat is dan dus ook niet 1 verhaal). De opleiding tot ervaringsdeskundigheid richt zich juist ook op de inzet van deze collectieve kennis. Omdat de ontwikkelingen binnen de GGz zo snel zijn en ervaringsdeskundigheid binnen directies naar voren wordt gepusht, gaan de ontwikkelingen sneller dan het vak zich kan ontwikkelen. En worden er heel veel mensen ingezet, sneller dan ze misschien aankunnen. Ervaringsdeskundigen ontwikkelden zich via vrijwilligerswerk, het opkomen voor cliëntenbelangen etc., maar nu moeten ze die stap vaak overslaan en veel willen dit ook, omdat mensen het gewoon fijn vinden weer aan de slag te kunnen en hun medemens te kunnen helpen. Aan de psychiatrie zit een hoop historie vast. In het verleden zijn er rare methodes toegepast, die nu niet blijken te werken. Dat werd toen ook voor waar aangenomen, ten koste van de cliënt. Er zijn nieuwe inzichten, en andere manieren van werken, die nu cliënten beter kunnen helpen, en de herstelvisie is er daar 1 van. wanneer je die ervaringen hebt zelf, zoals je beschrijft, dan weet je toch ook dat niet iedere cliënt een zelfde benadering wenst? Niet iedere cliënt is gebaat bij professionele distantie, dit kan voor sommige cliënten averechts werken. Ervarigsdeskundigen zetten niet alleen hun eigen verhaal in (het inzetten van collectieve ervaringen kan zelfs zonder de inzet van je eigen verhaal), aan de andere kant: het kan soms ook fijn zijn wanneer iemand zijn of haar verhaal neerzet, als (h)erkenning of als sparring. Het maakt het contact menselijk. De hulpverlenersrelatie kan dan loskomen van machtsverhoudingen. Een contact binnen de hulpverlening is door de tand des tijds mede en door de visie op hoe een professionele houding eruit zou moeten zien, verworden tot een vrij onnatuurlijke contactsituatie. Er wordt je op de SPH geleerd hoe je om moet gaan met diagnoses, hoe je een bepaald type cliënt zou moeten benaderen. Door het veelal toepassen van methoden op een diagnose ga je juist uit contact met een cliënt. Eigenlijk word je dan dus verleerd hoe je in contact met je medemens zou kunnen omgaan. Dit is toch ook niet iets wat je binnen een ziekenhuis doet. Hij heeft een gebroken been en dus moet je deze persoon zo en zo benaderen. Dit werkt echter voor iedereen verschillend. Met ervaringsdeskundigheid als toevoeging is er meer keuze voor cliënten. Daarbij biedt ervaringsdeskundigheid op het moment ook nog ruimte om andere wegen te zoeken, waar veel andere hulpverleners gebonden zijn aan een hele set regels en niet meer kunnen doen wat ze eigenlijk misschien wel zouden willen, zoals bijvoorbeeld huisbezoek. En ook gebonden zijn aan hun beroepsgroep en daar gangbare opvattingen. Misschien dat het voor sommige ervaringsdeskundigen in de toekomst ook zo zal zijn dat ze hun eigen verhaal niet zullen of kunnen inzetten, en misschien dat sommige hulpverleners dit juist meer gaan doen. Een andere manier van werken, een frisse blik geeft soms nieuwe mogelijkheden, en door samen te kijken naar wat werkt 'haal je het beste uit (nu nog) twee werelden'.

Jurie van de Berg

26 december 2009 - 12:00

Ervaringsdeskundigheid versus professional?
Als ervaringsdeskundige op het gebied van verslaving herken ik veel van de door Alie aangedragen punten. met name het stukje over bestaansrecht sprak me aan. Moeite om je weg te vinden binnen de GGZ als ervaringsdeskundige en SPHer, anderzijds de zegen van een brede opleiding binnen de SPH opleiding die ik destijds mocht volgen.
Nu 7 jaar werkzaam binnen de verslavingszorg, en ik moet toegeven dat er nog steeds te weinig aandacht is voor de ervaringsdeskundigheid, een voorbeeld daarvan is het bestaan van de zelfhulpgroepen zoals bijv. de AA, ik zie dat er te weinig gebruik wordt gemaakt binnen het bestaande zorgaanbod/instellingen en professionals om patiënten wegwijs te maken naar een zelfhulpgroep. ik kan niet precies duiden waar de angst/onwil/onkunde weg komt. Ik ben van mening dat beiden op elkaar kunnen aansluiten en elkaar wel degelijk kunnen versterken.
Genoeg patiënten(deelnemers zelfhulpgroepen) gesproken die in tegenstelling tot wat er vaak beweerd wordt, wel degelijk de meerwaarde ervaren hebben van hulp zoeken binnen de GGZ en gelijktijdig zich aansloten bij een zelfhulpgroep.
En ja ik ken ook de verhalen van patiënten die geen heil zien in de reguliere zorg en haar werkers, ik plaats daar altijd een verhaal tegenover van een mij dierbaar geworden AA vriend; Wat nodig is, is nodig, als je maar herstelt en de verslaving geen grip meer heeft op jou en je omgeving.
Voor mezelf geldt dat ik de meerwaarde van de opleiding en mijn ervaring, pas ben gaan inzien tijdens mijn opleiding. Mijn persoonlijke ervaring maakt me tot een specialist op een deelgebied, namelijk verslaving, handig als je werkt in de verslavingszorg, toch ben ik blij dat ik breed ben opgeleid, het helpt me om juist mijn werk binnen de verslavingszorg en mijn ervaring in een breder perspectief te plaatsen, hopelijk daarmee ook mijn patiënten beter te kunnen begrijpen helpen etc...
Of er meer ervaringsdeskundigen ingezet moeten worden binnen de GGZ, volgens mij zijn we allen ervaringsdeskundigen van het leven. Specifieke ervaringsdeskundigheid, kan helpend zijn, mits de persoon in kwestie bereid is zijn of haar deskundigheid te plaatsen in een breder perspectief, en niet zijn of haar ervaring als uitgangpunt neemt voor de ander.

wim van der schee

23 december 2009 - 10:40

Ervaring maakt wijs, ervaringen verschaffen pas een wijzer

Kan een alcoholist het beste door een ex-alcoholist worden begeleid? Eensdeels wel. Ik ga ervan uit dat de ‘ex’ de ingang en de uitgang tot de verslaving kent: nuttige ervaring. Maar strekt die ervaring ook tot kennis? Dat valt niet uit te sluiten. Toch zit hier een eerste kriterium waaraan de ervaring getoetst moet worden als de ‘ex’ een professioneel begeleider wil zijn. Het onderscheid tussen ervaring en kennis lijkt me te zijn dat wie zijn ervaring ‘kent’ deze ook weet te hanteren, los van de eigen praktijk in het verleden. Die hantering verlangt dat de activiteit van het alcoholgebruik ook begrepen wordt als een handelwijze die een dynamiek in zichzelf heeft, los van wat men heeft meegemaakt . Wie verslaafd is geweest, heeft iets van die dynamiek ondergaan, maar dat wil niet zeggen dat zo iemand die dynamiek in al zijn facetten en variaties doorziet. Overigens geldt hetzelfde voor de professionele begeleider die nooit verslaafd is geweest. Misschien is die laatste wel in het nadeel omdat de dynamiek van de verslaving hem/haar überhaupt vreemd is. Daar staat weer tegenover dat de ex-verslaafde het risico loopt te verkleven aan de eigen opvatting: per definitie toch op basis van een beperkte ervaring, want denk erom: het is geen ander zo vergaan als jij! Als de afweging tussen de twee kategorieën professionals dan zo moeilijk is, dan zou mijn advies zijn: maak niet de kategorie tot inzet van een waardeoordeel, maar oordeel per persoon.

Er zijn meer kriteria waaraan de ervaring getoetst moet worden. De specifieke ervaring met betrekking tot een bepaalde activiteit ( bijvoorbeeld alcoholisme, voetballen, kerkbezoek etc.) ligt altijd in de bedding van meer algemene ervaringen. Iemand zet zich aan de activiteit om mee te tellen, of om te vergeten wat vergeten moet worden, uit pure lust en noem maar op. Het zijn allemaal ‘ingangen’ tot activiteiten. Deze meer algemene motieven, emoties en waarderingen behoort elke professional in het agogisch veld ook te hebben ervaren. En ook deze ervaringen vragen weer om ‘gekend’ te worden, zowel op zichzelf (Waartoe brengt angst of lust of onvrede ons?), als in samenspel en in relatie tot bijvoorbeeld de ontwikkeling tot volwassen persoon. Rijke ervaring bestaat uit vele ‘lagen’.

Iedere ervaring van de professional telt mee, want die kan worden geactiveerd, en moet wellicht worden benut in de verdere omgang tussen agoog en cliënt. Elke ‘laag’ in die ervaring moet idealiter zowel ‘van binnenuit’ als ‘van buitenaf’ door de professional doordacht (begrepen) zijn. ‘Van binnenuit’ werkt het uit als persoonsvorming, ‘van buitenaf’ betreft het kennis. De relatie tussen ervaring en kennis is een wederkerige. De ervaring is een goed fundament om alles wat speelt in de omgang tussen mensen op begrip te brengen. En omgekeerd is kennis een handreiking om datgene wat wij hebben ervaren verder bewust te worden en te differentiëren.

Tenslotte is het juist de gelaagdheid van de ervaring van die ene cliënt – nooit dezelfde als die van een ander in dezelfde probleemcategorie - die doorzien moet worden als het gaat om het maken van een begeleidingsplan. Het maakt verschil of een alcoholverslaving tot stand is gekomen uit verveling of onlust of uit angst. Daarbij moet de professional zich realiseren dat het niet alleen gaat om iets áf te leren, maar ook om iets áán te leren. De dwarsdoorsnede door de lagen van de ervaring moet worden afgesteld op het kompas van wat die ene speciale cliënt nodig heeft om het leven zo goed mogelijk op dfe rails te krijgen. Dat verschilt per persoon. En juist omdat het per persoon verschilt, lijkt het me niet van doorslaggevend belang dat het een ex-verslaafde zou moeten zijn die de verslaafde cliënt het beste kan begeleiden. Net zo min geldt dat een man het beste door een man begeleid kan worden. Het probleem van de cliënt is wel van een of meer soorten, maar de cliënt zelf is altijd een persoon. Reduceer die niet tot het product van een probleem.

Wim van der Schee
Havelter Schapendrift 7
7971 BA Havelte
wpvanderschee@planet.nl

Henny Dinkelberg - v/d Hoven

13 december 2009 - 02:49

Ik ben SPH studente aan de Hogeschool Windesheim in Zwolle, School of social work - SPH/route GGZ-agoog, het examenjaar (deeltijd student. Het is echt aan het doorslaan, ook binnen de psychiatrie krijgen we er steeds meer mee te maken. Sommigen denken dat ze het veel beter weten dan de begeleiders en therapeuten en heel ergelijk als ze dan zelfs letterlijk zeggen ach wat weten jullie er nu van, jullie hebben het alleen maar uit de boekjes... dat horen wij nogal eens, maar ze zijn inderdaad alleen deskundig wat hun eigen problemen betreft, vraagt een cliënt met een andere beperking ze iets staan ze met de mond vol tanden.... Waar ik mij aan erger is vooral die arrogantie dat zij het alleen allemaal kunnen weten omdat ze daar in die diepte zijn geweest en al die opleidingen en boeken niets voorstellen en niet nodig zijn. Daar staan dan wel voor jaren onderzoek en over heel veel ziektebeelden in.... dat kun je in je eentje allemaal niet persoonlijk ervaren dacht ik zo, gelukkig niet. Binnen de psychiatrie hebben wij er veel mee te maken, empowerment, herstellen doe je zelf etc. Het is ook belangrijk dat je je kunt inleven in een andere cliënt en dat ontbreekt er ook nogal eens aan, ze hebben het uitsluitend over hun eigen ervaringen, heeft iemand anders het totaal anders ervaren geven ze niet thuis, luisteren ze vaak niet eens meer....
Wat ik van mijzelf ervaar is dat ik inderdaad, zoals Alie Weerman verteld, mijn eigen deskundigheidservaring heb, ik weet hoe het is om een trauma te verwerken, hoe het er aan toe gaat op een PAAZ-afdeling, hoe het voelt om zwaar depressief te zijn, nachtmerries... kortom ervaringsdeskundig dus. Maar het rare is, zoals ik het nu besef, dat ik hier juist niet over vertel. Er wordt van een hulpverlener een professionele houding gewenst toch?? Niet over jou eigen problemen vertellen, afstand bewaren... ik houd mijn mond dan ook altijd als ik met deze ervaringsdeskundigen te maken heb, maar ze moesten eens weten! Eigenlijk zou ik geen examen meer hoeven te doen toch? Ik ben al deskundig genoeg. Maar ik vind het belangrijk om mijn ervaringsdeskundigheid te integreren en daar als een onderdeel van mijn studie gebruik van te maken, een klein onderdeel is het, de rest haal ik ook uit de boeken en de theorie. Mijn gedrevenheid voor dit vak misschien wel weer vanuit mijn ervaringsdeskundigheid maar daarom wil ik het beste uit mijzelf halen vooral voor de cliënten waar ik mee te maken heb, daar hebben ze recht op ik spreek uit ervaring...

Met vriendelijke groet,
Henny - Zwolle.